RSS

Դևիդ Բոմ

09 Հնս

553568_350930764961888_2092752636_nԲերնար Վերբեր
«Բացարձակ և հարաբերական գիտելիքի նոր հանրագիտարան» գրքից

Երկար տարիներ աշխատելով տեսական ֆիզիկայի և քվանտային մեխանիկայի ասպարեզում՝ Դևիդ Բոմը հետաքրքրվեց, թե իր տեսությունն ինչքանո՞վ է փիլիսոփայության մեջ կիրառելի։  Լազերային ճառագայթների միջոցով ստացվող հոլոգրամների, եռաչափ պատկերների այդ մասնագետը 1950-ականներին՝ հակակոմունիստական «վհուկների որսի» ժամանակ ստիպված էր լքելու Միացյալ Նահանգները։ Ավելի ուշ նացիստներին կարեկցողները նրան վտարում են Բրազիլիայից։ Դևիդ Բոմը տեղափոխվում է Անգլիա և սկսում դասավանդել Լոնդոնի համալսարանում։ Նա տարվում է տիբեթյան բուդդիզմով և դառնում դալայ-լամայի ընկերը։

Բոմը զարգացրեց մի տեսություն, համաձայն որի տիեզերքն ընդամենը մի մեծ պատրանք է՝ նման ծավալային հոլոգրաֆիկ պատկերի։ Նա բացեիբաց հայտարարեց դրա մասին։ Տիեզերքը կառուցված է այնպես, ինչպես հոլոգրաման՝ ընդգրկուն մի պատկեր, որի ամեն մի մասը տեղեկություն է պարունակում ամբողջ պատկերի մասին։ Եթե խախտենք հոլոգրամայի ամբողջականությունը, նրա ամեն մի դրվագի մեջ տեղեկություն կպարունակվի ամբողջ պատկերի մասին։

Դևիդ Բոմը տիեզերքը պատկերացնում էր որպես անվերջ ալիքների կառույց, ուր ամեն ինչ փոխկապակցված է։ Այնտեղ գոյությունն ու չգոյությունը, ոգին ու նյութականը ընդամենը լույսի միակ աղբյուրի տարբեր դրսևորումներն են, ինչի շնորհիվ պատկերը ծավալային է դառնում։ Նա լույսի այդ աղբյուրն անվանել է Կյանք։

Էնշտեյնը, որ գործընկերոջ նորարարական գաղափարներին սկզբում քննադատաբար էր վերաբերվում, հետո սկսել է աշխույժ հետաքրքրություն ցուցաբերել Բոմի գյուտի նկատմամբ։ Հեռանալով  խնդիրը շրջագծող սահմանից, դուրս գալու համար չափազանց պահպանողական գիտական շրջանակներից՝ Դևիդ Բոմը առանց տատանվելու հղում էր անում հինդուիզմին կամ չինական թաոիզմին՝ փորձելով բացատրել իր պատկերացումները ֆիզիկայի մասին։ Նա չի սահմանափակում մարմինն ու միտքը և համարում է, որ գոյություն ունի մարդկության ընդհանուր գիտակցություն։ Դա տեսնելու համար հարկավոր է որոշակի հեռավորությունից լուսավորել որոշակի շերտը (քանի որ բոլոր գոյություն  ունեցողներն ընդամենը տեղեկություն են, որ մատչելի են դառնում լույսի ներքո։ Սա նման է նրան, որ հոլոգրաման ծավալի պատրանք է ստեղծում միայն այն ժամանակ, երբ լազերային ճառագայթն ընկնում է նրա վրա ուղիղ անկյան տակ)։ Բոմը ենթադրում էր, որ քվանտային ֆիզիկայի մեթոդներով  ու մեդիտացիայով հնարավոր է բացահայտել իրականության ծածուկ շերտերը։

Նրա մետաֆիզիկական պատկերացումների համաձայն մահ չկա։ Կա միայն անցում գոյության մի էներգետիկական մակարդակից մյուսին։ Դևիդ Բոմը «անցում է կատարել նոր էներգետիկական մակարդակ» 1992թվին՝ այդպես էլ Տիեզերքը չքննած մինչև վերջ։ Բայց նա բացահայտեց հետազոտության մի նոր ոլորտ փիլիսոփայության ու գիտության խաչմերուկում։

Ռուսերենից թարգմանությունը՝ Հասմիկ Ղազարյանի

 

Պիտակներ՝ , ,

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: